Του: Παράσχου Καραβατάκη Απόφοιτος Επιπλοποιός της Ε.Β.Ε. - Διπλαρείου Σχολής το 1962 και Αρχιτέκτων του Ε.Μ.Π.
Με πολύ προσοχή και ενδιαφέρον μελέτησα το εξαιρετικό αφιέρωμα του κ. Γιάννακα Ιωάννη, που αναφέρεται στην ιστορική Τεχνική Σχολή της Ε.Β.Ε. – Διπλαρείου για το διαχρονικό της έργο, τους Ιδρυτές της, αλλά και τους Δωρητές της.
Είναι πράγματι μία αξιόλογη δημοσιογραφική έρευνα σε βάθος χρόνου για ανθρώπους που αφιέρωσαν την ζωή και την περιουσία τους για την εσαεί επαγγελματική μόρφωση και εκπαίδευση νέων ανθρώπων εις το διηνεκές.
Θεωρώ πως είμαστε υποχρεωμένοι σε τέτοιες προσωπικότητες να υποκλινόμεθα και τους ευγνωμονούμε, διότι χάρη σε αυτούς ακόμη και σήμερα, το όνομα της Ε.Β.Ε. – Διπλαρείου Σχολής έχει μεγάλη βαρύτητα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Με αφορμή, λοιπόν το αφιέρωμά του κ. Γιάννακα, ως απόφοιτος αυτής της Σχολής (Τμήμα Επιπλοποιών και Τμήμα Σχεδιαστών), επιθυμώ προσωπικά και θα ήθελα να δημοσιευθεί και ένα δικό μου πόνημα, που κάνει μια ιστορική αναδρομή στο παρελθόν της Σχολής προσδιορίζοντας ταυτόχρονα και το μέλλον της.
Βασιζόμενος πάντα στο καταστατικό του κληροδοτήματος, επιζητώ να αναδείξω με τον τρόπο αυτό τις συνεχώς εξελισσόμενες νομοτελειακές αξίες των Ιδρυτών της. Και τούτο διότι είμαι απόλυτα πεπεισμένος πως οι νέοι που αναζητούν μία επαγγελματική εκπαίδευση στον κλάδο του Ξύλου – Επίπλου, θα μπορούσαν ίσως να βρουν στέγη στην Ε.Β.Ε. – Διπλάρειο Σχολή.
Είναι επίκαιρος ο λόγος “ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ”, ο οποίος με την επανεκκίνηση του Τμήματος της Επιπλοποιίας και γενικά του Σχεδιασμού, θα γνωστοποιήσει στους νέους εκ των προτέρων, ότι η Ε.Β.Ε. – Διπλάρειος Σχολή θα αποτελέσει εγγύηση για το μέλλον τους.
Είναι γεγονός πως οι σημερινές απαιτήσεις στην εκπαίδευση, είναι υποχρεωμένες να αλλάζουν και να προσαρμόζονται συνεχώς καθώς τα πεδία που πρόκειται να εφαρμοστούν, διανύουν μια από τις πιο γρήγορες και μεγαλύτερες αλλαγές που βιώνει γενικότερα σήμερα όλη η ανθρωπότητα σε πολλούς τομείς.
Σήμερα με την τεχνική εκπαίδευση να απουσιάζει παντελώς από Σχολές – κλειδιά για την ανάπτυξη της χώρα μας, δεν μένει παρά να αναλογιστούμε τη συνεισφορά κάποιων σημαντικών επιστημόνων, όπως ήταν ο Μαθηματικός Κυπάρισσος Στέφανος (1857 – 1917) και ο Μηχανικός Αριστείδης Σ. Διπλάρης (1840 – 1907), στη τεχνική εκπαίδευση της Ελλάδας σε προηγούμενες εποχές.
Εδώ θα πρέπει να γυρίσουμε στις αρχές του περασμένου αιώνα, όταν όλες οι Ευρωπαϊκές Σχολές Καλών Τεχνών και Σχεδιασμού πέρασαν από μεγάλες αλλαγές, ακολουθώντας βέβαια υποχρεωτικά και τις γρήγορες και σημαντικές εξελίξεις που συνέβαιναν στο πολιτικό πεδίο, στη βιομηχανία, στις νέες ιδεολογίες και φυσικά στις μεγάλες συγκρούσεις.
Στην μέση αυτού του ραγδαίου μετασχηματισμού της κοινωνίας, βρέθηκε και η Σχολή Bauhaus της Βαϊμάρης που ιδρύθηκε το 1919, γεννημένη σε μια Γερμανία ταπεινωμένη από τον Μεγάλο Πόλεμο (1ος Παγκόσμιος Πόλεμος 1914-1919).
Ο ιδρυτής της σχολής Walter Gropius (1883-1969) ακολουθώντας παραδώσεις όπως εκείνη του κινήματος της Αγγλίας Arts & Crafts (Διεθνής τάση στις Διακοσμητικές και τις Καλές Τέχνες) και εκείνη της Αυστρίας Wiener Werkstatte (Παραγωγικός Συνεταιρισμός τεχνιτών στη Βιέννη), προσανατολίστηκε ενεργά στην σημασία που έχει «το εργαστήριο» και «το χειροποίητο» για την εκπαιδευτική λειτουργία της σχολής ώστε να επιτευχθεί μια παραγωγή προϊόντων με υψηλή ποιότητα.
Αν και το Bauhaus ήταν μια σχολή αρχιτεκτονικής και καλών τεχνών, ωστόσο εισήγαγε προγράμματα σπουδών που αφορούσαν την εκπαίδευση των σπουδαστών σε επαγγελματικά εργαστήρια όπως: γλυπτικής, ξυλουργικής, μετάλλου, αγγειοπλαστικής, υαλογραφίας, τοιχογραφίας και υφαντουργίας, με στόχο την υψηλή τεχνική κατάρτιση.
Μετά από την εισαγωγή αυτή και μελετώντας τις πρωτοβουλίες της σχολής της Βαϊμάρης, μένουμε κατάπληκτοι όταν συνειδητοποιούμε πως ο Κυπάρισσος Στέφανος (Καθηγητής Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Αθηνών) ίδρυσε τη Σχολή της Ελληνικής Βιοτεχνικής Εταιρείας (Ε.Β.Ε) στην Αθήνα το 1892, σχεδόν 30 χρόνια πριν τη Bauhaus.
Η Ε.Β.Ε Σχολή, που κατέχει μέχρι σήμερα μοναδική θέση με το παράδειγμα της στην εκπαιδευτική ιστορία της χώρας, προσδοκούσε μαζί με την καλλιέργεια της αισθητικής και της επιστημονικής γνώσης, να προσφέρει στους σπουδαστές της μια άρτια τεχνική εκπαίδευση, ώστε να αποτελούν ένα ικανό εργατικό δυναμικό, που θα μπορούσε να συνεισφέρει ενεργά στην βιομηχανική παραγωγή της χώρας.
Παραλλήλως, αυτήν την ανάγκη για τεχνική και βιομηχανική κατάρτιση, την βλέπουμε αργότερα το 1919 και στο Bauhaus, με τον ιδρυτή της Walter Gropius να παίρνει θέση από την ίδρυση κιόλας της σχολής τονίζοντας πως:
«Αρχιτέκτονες, γλύπτες και ζωγράφοι, πρέπει όλοι να επιστρέψουμε στα εργαστήρια των τεχνικών επαγγελμάτων, ώστε να διδαχθούμε στην πράξη από αυτά»
Ενώ στη συνέχεια η πρώτη έκθεση Bauhaus το 1923 φέρει τον τίτλο «Τέχνη και Τεχνολογία. Μια νέα ενότητα» δείχνοντας έτσι έναν σαφή προσανατολισμό.
Αυτές οι παραδόσεις συνεχίζονται μέχρι και σήμερα με ιδιαίτερη επιτυχία σε σχολές του εξωτερικού όπως είναι η Ecole Boulle με έδρα το Παρίσι, που διατηρούν τον κλασικό τρόπο παραγωγής επίπλων και όχι μόνο, παράλληλα με τον Βιομηχανικό Σχεδιασμό.
Τι συμβαίνει όμως στη χώρα μας;
Εδώ χρειάζεται ίσως να εξηγήσουμε την σημασία του «εργαστηρίου» στην εκπαίδευση του σήμερα.
Με την χρήση ηλεκτρονικών μέσων, ψηφιακών εργαλείων και την αντίστοιχη κατάρτιση να μονοπωλούν πλέον το ενδιαφέρον όλων των σχολών, ο σπουδαστής αποξενώνεται από το ίδιο το υλικό, τις δυνατότητες και τις ευαισθησίες του. Χάνει δηλαδή την τριβή του με το φυσικό προϊόν και την ανάλογη κλίμακα, τόσο με την μεταφορική όσο και την κυριολεκτική σημασία.
Υπάρχει βεβαίως και η σχολή του Πανεπιστημίου της Θεσσαλίας (Τμήμα Δασολογίας Επιστημών Ξύλου και Σχεδιασμού) που παρουσιάζει καταξιωμένα αποτελέσματα. Με τον τίτλο όμως μιας σχολής Πανεπιστημιακού επιπέδου στερείται τον τεχνολογικό χαρακτήρα που αναζητούμε.
Αυτό φυσικά αποτελεί προβληματισμό για εμάς που δηλώνουμε ευαισθητοποιημένοι για το εκπαιδευτικό και εργασιακό μέλλον του τόπου μας. Αρκεί π.χ. να παρατηρήσουμε τις ξενοδοχειακές μονάδες άλλων χωρών όπως της Ιταλίας, οι οποίες εξοπλίζονται με έπιπλα από την ίδια τους την χώρα, φροντίζοντας έτσι να διατηρήσουν την παράδοση τους με τον συγκεκριμένο κλάδο, για να γεννηθεί ένας προβληματισμός για τη σχεδόν ολοκληρωτική απουσία μιας αντίστοιχης Ελληνικής νοοτροπίας.
Ο χρόνος πιέζει για την αναγέννηση της ελληνικής κουλτούρας στο έπιπλο και τον σχεδιασμό του, αν σκεφτούμε τις αλλαγές που πραγματοποιεί και θα συνεχίσει να πραγματοποιεί η λεγόμενη 4η Βιομηχανική Επανάσταση και την εξέλιξη της τεχνολογίας να μην είναι πλέον γραμμική αλλά εκθετική.
Με την αυτοματοποίηση να αντικαθιστά το εργατικό δυναμικό και ορισμένες ειδικότητες να εκλείπουν, οφείλουμε να αναπτύξουμε έναν προβληματισμό γύρω από την θέση του σύγχρονου τεχνίτη στην εργασία, το περιβάλλον της εργασίας και την σχέση του με τα εργαλεία που προκύπτουν.
Οι ισορροπίες είναι δύσκολες, καθώς ο σύγχρονος τεχνίτης καλείται να ανοίξει διαλόγους με το παρελθόν του, παράλληλα όμως με προηγμένα λογισμικά σχεδιασμού, μηχανήματα χάραξης με λέιζερ και 3D εκτυπωτές, κρατώντας ταυτόχρονα την θεμελιώδη σχέση: Σχεδιαστική αντίληψη – Χέρι – Υλικό.
Φυσικά, είναι μάταιο να αναλογιζόμαστε έναν τέτοιο επαναπροσδιορισμό στην εκπαίδευση των τεχνικών επαγγελμάτων, όταν τμήματα όπως εκείνο των Επιπλοποιών – Σχεδιαστών της Ε.Β.Ε – Διπλαρείου Σχολής, παύουν την λειτουργία τους σε τέτοιες κρίσιμες περιόδους.
Με την απουσία μιας σχολής με καθαρά τεχνολογικό χαρακτήρα, δεν είναι παράλογο να προσδοκούμε στα πλαίσια της νέας βιομηχανικής επανάστασης, μια Ακαδημία Τεχνών και Επαγγελμάτων που πέραν των άλλων τεχνών, να συμπεριλαμβάνει και το Ξύλο, το Έπιπλο και το Σχεδιασμό.
Μια λογική επένδυση για το μέλλον και την εκπαίδευση του τόπου μας, η οποία θα όφειλε να είχε γίνει εδώ και χρόνια.
Εμείς οι απόφοιτοι, με την γνώση που αποκτήσαμε από τους καθηγητές μας εκείνη την εποχή και την εμπειρία μας στο ελεύθερο επάγγελμα, τολμούμε και κινούμεθα, χωρίς αναστολές και συναισθηματισμούς του παρελθόντος, αλλά με γνώμονα την ανάγκη της αγοράς του σήμερα και του μέλλοντος.
Για αυτό και ως εταίρος της σχολής προτείνω κάλεσμα προς όλους εσάς τους συναδέλφους και εταίρους για τη δημιουργία μίας Ημερίδας μέσα στο κτίριο της ΕΒΕ, ώστε να ακουστούν και άλλες απόψεις γύρω από αυτό το τόσο σοβαρό θέμα.
Παράσχος Καραβατάκης
– Γραμματέας του Συνδέσμου Αποφοίτων Επιπλοποιών – Σχεδιαστών και Φίλων της Ε.Β.Ε. – Διπλαρείου Σχολής.
– Εταίρος της Ε.Β.Ε.
Σχετικές αναρτήσεις:
Η μοναδική ιστορία της Ε.Β.Ε. – Διπλαρείου Σχολής και η προσπάθεια επαναλειτουργίας του ιστορικού τμήματος Επιπλοποιών – Σχεδιαστών.
